Kurdino, Arinç dîwarê we lê nake

Piştî wan gotinên Arinç

Bêguman di koma AKPê de kesê ku derbarê kurdan de herî zêde “tiştên pozîtîv” dibêje Bulent Arinç e. Li du her kiryareke dijberî kurdan a AKPê, Bulent Arinç derdikeve ber kamerayan û du-sê gotinên pozîtîf -û gilover- dibêje. Dema ku di sohbetan de mijar dibe kiryarên AKPê, hin kurdên AKP-perest wan gotinokên Bulent Arinç ên pozîtîf referans digirin û dibêjin “Ne di destê wan de ye. Eger ji wan bê, ew ê hemû mafên kurdan bidin. Wa ye Arinç niyeta wan dibêje.”

Bi rastî vê carê Arinç niyeta AKPê gelekî baş got. Camêr gotin di devê xwe de necût, rasterast got hûn pişta stûyê xwe jî bibînin, hûn ê perwerdehiya bi kurdî nebînin.

Ez gelekî meraq dikim, piştî wan gotinan kurdên di nava AKPê de dê bersiva xwe çawa bidin.

Lê “qardêşlixperest”ên me?

Ez dibêjim qey hin kurdên me yên “qardêşlixperest” -ku bi nepenî dijminiya kurdî dikin- gotinên Arinç di cî de dibînin. Arinç nedigot “mafê kurdan ê perwerdehiya bi kurdî tune ye”. Camêr dibêje bila kurd bi kurdî bipeyivin, bi kurdî bistrên, û eger bixwazin bila li dibistanan dersek ji bo fêrkirina kurdî hebe; lê ji ber ku di dilê xwe de kurdî qels dibîne -ji xêrxwaziya xwe (!)- dibêje bila bi tirkî perwerde bibin. (Ji dil bawer dikim eger kurdî fêr bibe, ew ê bibîne ku kurdî ji tirkî xurttir e.)

Ji ber ku ji roja roj ve ye ew di dilê xwe de parazvanên van gotinên Arinç in, hemû deriyan ji bo tirkî vekirine, lê pencereyeke biçûk jî ji bo kurdî zêde dîtine.

Qunciknivîseke Gundemê carekê li cem çar nivîskarên kurd tirek kir û bêhneke genî da derdorê; xanimê got ji bo xurtkirina hestên pêkvejiyanê divê çend rûpelên Azadiya Welat bi tirkî bin.

Gelo eger Arinç tiştekî wisa bigota, me yê xwe dînomîno nekira?

Loma lomeyan ji Arinç nekin, lewre Xanî Baba beriya bi sedan salan gotiye “vî zemanî de her kes mîmarê dîwarê xwe ye”.

“Qet nebe tu bi tirkî bipeyive”

Wê rojê min şaşiyeke mezin kir û min televîzyona IMCê vekir. Bernameya derbarê kurdên li xerîbiyê bi çêkirina komira daran debara xwe dikin, bala min kişandibû.

Tiştê balkêş ew bû ku kesên ji kamerayê hinekî dûr, bi kurdî dipeyivîn lê yên nêzîkî kamerayê bersiva wan bi tirkî dida.

Vê dîmenê ji du televîzyonên cuda du bernameyên din anî hişê min.

Bernameya yekê ew bû ku di dema hilbijartinan de televîzyona herêmî ya Amedê GUN TVê li gundên derdora Amedê bername çêdikir. Di bernameyê de dema xebatkarê televîzyonê bi gundiyan re bi tirkî dipeyivî, gundiyan bersiva wî bi kurdî dida. Xebatkarê ku êdî ji bersivên bi kurdî aciz bûbû, hawara xwe bir zarokekê û gotê, “Bari sen Türkçe konuş (Qet nebe tu bi tirkî biaxive)”. Zaroka jîr jî wekî mezinên xwe bi kurdî bersiv dayê û xweziya wî di qirika wî de hişt.

Bernameya din, bernameyeke TRT6ê bû û li gundên kurdan ên li derdora Konyayê hatibû kişandin. Di bernameyê de her ku gundî bi tirkî diaxivîn, xebatkarê televîzyonê ew hişyar dikirin ku bi kurdî biaxivin.

Mixabin rewş ev e...

Stêrkek xuricî yek hate şûnê

Di encama dek û dolab û bazariyan de hemû rê li ber Roj TVê girtin, tenê weşana ji ser înternetê ma. Di vê serdema teknolojiyê de her rûdanek di heman kêliyê de li seranserê cîhanê belav dibe û mirov xwe digihîninê; eger şiyana mirov hebe sûdê ji teknolojiyê wergire.

Her ku rûdaneke dawî ji înternetê dixwînim û bi derdorê re parve dikim, kesên navsere -yên di serdema bêînternet de dijîn- dibêjin “piştî girtina Roj TVê wekî çavên me girêdabin, em ji dinyayê bêxeber mane”.

Min digot qey rêveberên Roj TVê ew çend jîr in ku dê di demjimêra nûçeyan de li gel televîzyonên din (MMC, Newroz, Ronahî...) weşana hevpar bikin. Lê nekirin. Belkî jî camêran gotiye “li Kurdistanê mala bê înternet tune ye”.

Lê mala Xwedê ava, li dû xuricîna stêrkekê (jixwe roj jî stêrkek e) televîzyona Stêrkê tîrêjên xwe geş kirin.

Bi xêr hatî Stêr!!!

Kurd û otopêz?

Qîmeta kurdî

Li Amedê jî wekî li hemû bajarên din rojnamevan bi karta xwe ya rojnamevaniyê bêpere li wesayîtên veguhestina girseyî siwar dibin. Lê bi ferqekê; li Amedê rojnamevanên kurdî jî hene. (Navenda rojnameya Azadiya Welat li Amedê ye.) Lê ew rojnamevanên kurdî wekî ji jinbavê bin, ji vê sûdê wernagirin. (Tenê çend otobusên navbajêr ên rasterast girêdayî Şaredariyê ne, bi xêra bavo karta rojnameya kurdî qebûl dikin.)

Rojnamevanên kurdî

Tiştekî seyr e ku ku otobusên karta rojnameya kurdî qebûl nakin, karta polîstiyê qebûl dikin. Lê tiştekî seyrtir heye ku, piştî li Amedê karta otobusan a bi navê Diyar Kart derket, rewş guherî/diviya biguhere.

Sê cureyên Diyar Kartê hene.

Karta Tam: Wekî camêran diçî karta xwe dikirî, pere lê bar dikî û karta xwe bi kar tînî.

Karta Daşikandî: Ev kart ji bo xwendekar, mamoste û teqewîtan e. Ew jî pere li kartê xwe bar dikin, lê ji karta tam erzantir rêwîtiyê dikin.

Karta Belaş: Di malpera Diyar Kartê de dibêje ku tenê zabitayên şaredariyê, xebatkarên çapemeniyê, xebatkarên postexaneyê û kesên berasteng (seqet) dikarin vê kartê bistînin. Xwediyên vê kartê belaş li hemû otobusann siwar dibin.

Piştî ku Diyar Kart derket, kesên dikarin Karta Daşikandî an jî ya Belaş bistînin, bi belgeyên ku rewşa wan diyar dike diçine navenda Diyar Kartê û karta xwe distînin. Dema li otobusekê jî siwar bibin, ne karta xwe ya pîşeyî an jî karta rewşa wan diyar dike, lê divê karta ji Diyar Kartê standine li cîhaza kartan a otobusê bixin.

Rayedarno, kamyon çêtir in!

Heta ku mala min li navenda bajêr bû, ez tu carî li otobusên navbajêr siwar nedibûm. Her ku min nava van otobusan wisa mişt mirov didît, fîlmê Yilmaz Guney ê bi navê Kerî (Sürü) dihat hişê min.

Ji bo ku hatin û çûn erzantir bibe, hema mirovan diheşînin nava otobusê. Mirovên li ser piyan 5 caran li yên rûniştî hene. Ev rewşeke nemirovî ye. Eger mesele sivikkirina hatûçoyê ye, ji kerema xwe re bila veguhestin bi kamyonan bê kirin, lewre wisa erzantir e û zêdetir kes dikarin lê siwar bibin. Lê eger mesele veguhestineke layiqî mirovan e, bila çareyek ji vê re bê dîtin.

Lê piştî ku min bar kir maleke ji navenda bajêr gelekî dûr, neçar mam ku ez jî li van otobusan siwar bibim. Êdî her roj bi van otobusan diçim û têm.

Piştî ku ez jî bûm muşteriyê wan, tiştekî bala min kişand; carê hin xortên ku ji werma li ber qûna wan diyar e polîs in li otobusê siwar dibin, kartekê -bêyî ku ji cuzdana xwe derxin an jî bêyî ku li cîhaza otobusê bixin- nîşanî ajokarî didin û bêpere li otobusê siwar dibin. Û polîsên bi cilên fermî bêyî ku tu tiştî nîşan bidin, hema derbasî nava otobusê dibin. (Divê rastiyê bibêjim ku diyar e wan polîsên fermî ferman girtiye ku heta paldankên vala ne pir in, danenişin.)

Kumê Ogun Samast

Îro jî dema ji malê dihatim ciyê kar, xortekî ji esmeriyê wêdetir êdî reşik dihate hesabê li otobusê siwar bû, karta di nava cuzdanê xwe de nîşan da û derbasî nava otobusê bû. Min berê xwe da navtenga wî; demançeya wî ya di bin cakêtê jî de diyar dibû.

Lê tiştê ku ev nivîs bi min da nivîsandin, ne siwariya wî ya belaş bû; lê kumê li serê wî bû. Polîsê reşik kumekî spî dabû serê xwe. (Dibe ku ji kumê spî wisa reş xuya dikir.) Çawa min kumê wî dît, kuştina Hrant Dînk hate hişê min. Lewre piştî kuştina wî, dema ez çûbûm Elezîzê min dîtibû ku kumê spî yê Ogun Samast bûbû moda. Xortên ku piştî fîlmê Kurtlar Vadisi bi bedilên Polat Alemdar derdiketin çarşiyê, vê carê bi kumê Ogun Samast derdiketin.

Belkî îmana wî polîsî ji Ogun Samast diçe, nizanim, lê tiştê dizanim, ew kum niyeta dewlet û hikûmeta tirk nîşan dide. Wekî ku li saziyên kurdan bi salan tovên “Halklarin Kardeşligi-Biratiya Gelan” (ku bela serê kurdan e) hatin çandin, dewlet jî dikare qet nebe hinekî tovên “yên din jî jiyanê heq dikin” biçîne. Eger hewleke wisa hebûya, ew kumê spî dê îro jî ne populer bûya.

Amed Çeko Jiyan

Nîvberteka parastinê

Yekşema borî (29.01.2012) li Navenda Çand û Hunerê ya Cegerxwîn paneleke bi sernavê “Romana Kurdî” hate sazkirin. Dema ez berev navenda çandê ve diçûm, min digot tenê dê çend nivîskar û çend xwendevanên dilsoz dê li holê amade bin. Lê dema ez çûm hola panelê, min dît ku hejmareke baş ya mirovan beşdarî vê panela bi kurdî bûbûn.

Min li derdorê nihêrt ka giregirên siyasî an jî şaredar maredar jî hatine an na. Lê ne giregirên siyasî hebûn, ne jî şaredar maredar. Ev ne rexneyek e li wan. Sedema vê nihêrtina min ew bû ku bernameyeke bi kurdî bêxwedî nemabû û ev ji bo Amedê tiştekî seyr bû. Lewre ev bajar bûye şahid ku panela giregirên wêjeya kurdî jî bêxwedî maye.

Panela navborî têra xwe xurt bû. Tûrên birêz Muhsîn Osman û birêz Lokman Ayebe -ku panelîst ew bûn- têra xwe tije bû. Bi armanca ku yên nehatine panelê li nehatina xwe poşman bibin, ez behsa axaftinên her du panelîstan nakim. Lê tenê vê bibêjim; dema di beşa pirs û bersivan de yekî got “li gel ku ev der navendeke çandê ye, em dibînin li virê axaftinên navxweyî bi tirkî ne” moderatorê panelê birêz Serwet Denîz -ku xebatkarekî Navenda Çand û Hunerê ya Cegerxwîn e û têkoşerekî zimanê kurdî ye- nîvbertekeke parastinê da.

Bêguman li vî bajarî yek ji wan kesên ku ji jiyana ne bi kurdî aciz in, birêz Serwer Denîz e. Lê wê nîvberteka wî ya ji bo parastinê, hestê parastinê yê hin nivîskarên kurd ên zarokên wan bi kurdî nizanin anî bîra min.

Baştirîn kanala televîzyonê ya bi kurdî

Beriya demekê (hê ROJ TV li ser peyka Eutelsatê weşana xwe dikir) min li ser Facebookê anketek çêkir ka “Baştirîn kanala televîzyonê ya bi kurdî kîjan e?” Xwedê ji wan razî, 193 kes beşdarî vê anketê bûn. Kesên ku beşdarî anketê bûn, bi piranî kurdên bakurî bûn. Min tenê kanala ku min deng dayê diyar kir; her kes dikaribû navê kanalekê li lîsteyê dirêj bike û dikaribû deng bide gelek kanalan.

Bêguman em nikarin li gorî encama vê anketê başî û nebaşiya kanalên kurdî binirxînin, lê bi raya min, 193 ji bo anketekê hejmareke baş e û hêja ye ku encama wê li ber çavan bê girtin.

Encama wê anketê li jêrê diweşînim û hêvî dikim ku televîzyonên kurdî ji barê li ser milên xwe haydar bin û li gorî vê weşana xwe bikin.

Encama Anketê

Roj TV 64, Kurd1 54,  MMC 17, Kurdistan TV 17, Newroz TV 10, Korek 9, KNNC 6,VÎN TV 4, Zagros TV 2, Tisk TV 2, Kurdsat 2, Dunya TV 2, TRT6 2, Ronahi TV 1, NRT 1

"Çima tu ne wekî min î?"

Rengên Amedê

14ê vê mehê li Galeriya Amedê ya li Sumerparkê pêşangeheke bi navê “Gelên Winda yên Amedê” hebû. Pêşangeh ji wêneyên kevn pêk dihat... wêneyên ku di demên dawî yên dewleta Osmanî de li Amedê hatine kişandin.

Di wan wêneyan de rengên Amedê yên resen hebûn. Di wêneyekî de minareya mizgeftekê û naqosa dêrekê di heman çarçoveyê de bûn. Di wêneyekî din de, kurdekî misilman, kurdekî êzîdî û ermeniyek li kêleka hev bûn.

Pêkvejiyana li Ameda kevn ku di wan wêneyan de xuya dibû, bajarê Hewlêrê anî ber çavên min. Li Hewlêrê bi pirnaî kurd dijîn, lê li gel kurdan, asûrî, keldanî, tirkmen û hindek ereb dijîn. Li seriyekî cadeya Şoreşê mizgefta mezin heye û li seriyê din jî dêreke mezin heye. Di navbera wan de jî dezgeyeke tirkmenan. Kes ji kesî re nabêje “çima tu ne wekî min î?” Her kes bawerî bi Xwedayê xwe tîne û kes zimanê kesî qedexde nake.

Wekî di wêneyan de xuya dibe, demekê li Amedê jî rewş wisa bû.

Lê piştî ku êzîdî, ermenî, asûrî, keldanî û cihûyên nişteciyên Amedê* ji Amedê çûn/reviyan/hatin kuştin/hatin derxistin, rewş li vê derê jî guherî.

Xûyê tirk û farisan

Xûyekî tirk û farisan heye ku gelekî dişibe hev. Ev her du milet dema hêzê bi dest dixin, hez dikin her kesî bişibînin xwe. Piştî têkçûna Osmanî, Tirkiyeyê berê xwe da asoyeke “modern” û ji bo gihîştina wê armancê pêşî hemû dezgeyên îslamî (medrese, teke û li hin deveran mizgeft) dane girtin, cil û bergên “nemodern” qedexe kirin û kumên “modern” ferz kirin. Wekî tê qalkirin, beriya Şoreşa Îslamî li Îranê jî rewş kêm-zêde wisa bû, lê piştî şoreşê hema bêje hemû tiştên qedexe serbest bûn û tiştên serbest jî qedexe bûn.

Wekî ji kirinên dewlet û hikûmeta tirk diyar e, li Tirkiyeyê jî pêvajoyeke wisa heye ku reş û spî, serbest û qedexe ciyê xwe biguherînin.

Serboriyeke sosyalîstane

Dema ku min li Elezîzê zanîngeh dixwend, komeke me ya xwendekarên welatparêz hebû. Rojekê tirkên faşîst li tirkên çepgir -ku di kovar û weşanên xwe de hezar çêr û sixêf li kurdan dikirin- xistibû û tirkên çepgir hawara xwe anîbû cem me. Çepgiran xeber şandibû û dixwestin ji bo sazkirina platformeke çepgir em civînekê saz bikin. Bi kurtebirî, ez û hevalekî din çûne wê civînê û me got “hûn xwe bi xwe ne”. Civîn li partiya Emepê bû. Li wê derê ez li ser gotina çepgirekî hêrs bûbûm. Çepgiro, li ser lêdana wan çepgirên din digot “ew (ango faşîst) mafdar in ku li çepgiran xistine. Piştî şoreşê îca em ê wisa li wan bikin”.

Bi kurtî, mesele ev e; ka Elo zilmê dike ha Bedo. Heta ku derdê wan ev be û bibêjin “çima ew zilmê dikin û ne em?” halê wan jî, ji ber ku em di nava sînorekê de dijîn, halê me jî dê wisa be.

Têbiniyek: Hefteya borî di salvegera kuştina ermeniyê kurdistanî Hrant Dînk de li Stenbolê mirov bûn lehî û herikîn. Lê wekî Xecê Omerî di Faceê de gotî: “Roboskê jî digirî...”

Ey lehiya tirk, ermenî û kurdên “bixîret”, ji bo lehiyeke wisa ji bo kurdan jî biherike, herî kêm divê çend kurd bên qetilkirin?



* Li gorî serjimariya Osmanî ya sala 1914an nifûsa wîlayetê 619.825 bû; û 492.101 ji vê misilman bûn. Gelheya nemisilman jî di serjimariyê de wisa diyar bûbû: 55.890 Ermeniyên Gregoryen, 9.960 Ermeniyên Katolîk, 7.376 Protestan, 37.976 Suryanî, 5.994 Keldanî, 4.133 Suryaniyên Kevn, 2.085 Cihû, 1.822 Rûmên Ortodoks, 113 Rûmên Katolîk, 2.375 Êzîdî. (Ji têbiniyên wêneyên pêşangeha Li Ameda Kevn Dewlemendiya Çandî)

Rewş berev ku derê diçe?

Min dixwest ku nivîsa xwe ya yekemîn a li ser NûKurdê li ser mijareke ku dilxweşî û kêfê dide binivîsim, an jî li ser mijareke teknîkî an jî zimanî. Lê di vê geremola ku operasyon û girtin li bin guhên hev dikevin de, tu mijareke din naşê gava xwe ji ya vê mijarê pêştir bavêje.
Nivîsandina li ser geşedanên demên dawî yên li Tirkiye û bakurê Kurdistanê diqewimin de wekî xuya dike ne hêsan e. Em di pêvajoyeke wisa de ne ku mirov hem nikare ji îro ve texmînekê teqez ji bo sibê bike, hem jî dikare bi hezaran texmîn û teoriyan li dû hev rêz bike.
Hema bi kurtî ez jî texmîna xwe ya li ser vê bibêjim û ji bo heta nivîseke din destê xwe ji vê mijarê bişom.
Bi raya min, di van salên destpêka sedsala 21emîn de li Tirkiyeya mîratxura dewleta Osmanî şoreşek pêk tê; şoreşeke îslamî. Şoreşeke ku dixwaze kula heştê û nizanim çend salan ji çavên "yên ne ji xwe" û yên jê re dibin asteng derxe.

Denktaş bi hawara dewletê ve hat
Di roja dawî ya hefteyê de li 16 bajarên Tirkiye û bakurê Kurdistanê polîsên tirk bi ser gelek mal û saziyan ve girt û heta kêliya ku nûçeya mirina serokomarê avakar ê Kibrisa tirkî Rauf Denktaş belav bû, nûçeyên li ser van operasyon û girtinan di çapemeniya tirk a înternetî de jî wekî rûdawa kêliya dawî cî digirt.
Lê piştî mirina Rauf Denktaş, rojeva wan guherî û di hemû nûçe û basan de mijar bû Denktaş. Ji ber ku dewlet piştî hemû operasyonên li dijî kurdan bi zîrekî rojevê diguherîne, hema ramaneke wisa mejiyê min mijûl kir: Gelo mirina Denktaşî plankirî bû?
Henek li aliyekê, ji bo dewletê kew li darê ket û Denktaş bi mirina xwe hawara wan ve hat û rojev guhert.

Mijara ku min dixwest binivîsim
Eger rojev ne operasyon û girtin bûna, min dixwest li ser Vegera Komên Winda yên Amedê binivîsanda, min dixwest çend agahiyên li ser êzîdiyên amedî, ermeniyên amedî, suryaniyên amedî, keldaniyên amedî û cihûyên amedî bi we re parve kiribûya.
Lê bila basa kom û gelên winda yên Amedê sozek be li ser vê rûpelê, û bila bibe deynê stûyê min.

Heta nivîseke din bimînin di xweşiyê de û ji jiyana kurdewar û xeyalkirina azadiyê bêpar nemînin.

Amed Çeko Jiyan
14.01.2012 - Amed

Pîlana kûr

Bi 10 15 rojan beriya vê sersalê, dîsa tirsek kete dilê min. Ew tirsa ku her tim beriya rojên taybet, rojên cejn û şahiyan dikete dilê min, bi 10-15 rojan beriya vê sersalê dîsa xwe bi min da hesandin: li devereke welatê min dîsa dê zarokên welatê min bi hovane bên kuştin... Ji ber ku her tim dema cejna Qurbanê, cejna Remezanê an jî rojeke din a pîrozkirinê nêzîk dibû û zarokên welatê min dihatin qetilkirin... Her ku rojeke şahiyê nêzîk dibe, ev tirs dikeve dilê min.
Mixabin bi sê rojan beriya sersalê, bi sê rojan beriya pîrozbahiyên sersalê, bi sê rojan beriya pîrozbahiyên ku dê teqez bi nîv-şadî nîv-xemgînî pêk bihata, li Roboska Qilabana welatê min bi dehan xortên nûciwan hatin qetilkirin... Hin ji wan 12 salî bûn, hin 16 salî û hin jî 20 salî. Bê çek û rext bûn. Li gel ku bê çek û rext bûn jî, ceger nekiribûn ku "ew" herine wan; balafirên xwe yên şer şandibûn ser wan.
Difikirim: gelo eger hefteya pêşiya me ne sersal bûya, dîsa jî wan dê ev hovîtî bikira? Ya rast, ji bo kuştinê wan tu caran xwe li benda rojên taybet negirtiye. Lê dema rojên taybet nêzîk dibin teqez ew hovîtiyekê dikin, welatê min şîn digire; ew qetlîamekê dikin, welatê min li ser kuştiyên xwe digirî, ew xwîna xort û keçan dirijînin, welatê min rondikan dibarîne.
Loma bi 10-15 rojan beriya vê hovîtiya li Qilabanê, dîsa wê tirsê xwe berda dilê min. Û hê ji sersalê re 3 roj mayî, wan careke din nîşan da ku ew sondxwarî ne ku nehêlin welatê min tu caran -piçek bejî- bikene/dilşad bibe/kêfxwe bibe.
Ji min ve êdî tu guman tune ye ev pîlaneke stratejîk e û armanc ew e ku hemû rojên taybet û rojên şadiyê li kurdan bikin jehr da ku kurd rojeke xweş nebînin û derûniya kurdan têk here/têkçûyî bimîne.
Bêguman ev pîlaneke kirêt e. Lê dewleta ku ji roja ku ava bûye ve tunekirina kurdan ji xwe re kiriye armanc û ji bo pêkanîna vê armancê ji qeyranên aborî bigire heta kuştina general û serokomarên xwe, ji serbestberdana kanalên peykî yên pornografîk bigire heta qedexekirina rengên kesk û sor û zer, ji qedexekirina zimanê kurdî bigire heta pêşkêşkirina çavkaniyên xwezayî her tişt daye ber çavên xwe, bêguman dikare ji bo bigihîje vê armanca xwe her tiştî bike.

Qadeke nenas: Jêrhiş

Ev demek e ku ez li xaniyekî kirê digerim. Ne ku xaniyê niha ez tê de me ne baş e, ji ber ku malbata min dê hefteya pêş were û xaniyê ez tê de li qata 6an a avahiyeke bê asansor e ez li xaniyekî din digerim.

Do êvarê nasekî me telefon kir û got wî ji bo min li semteke baş xaniyekî xweş bi kirêyeke erzan dîtiye. Wekî wî behsa xanî dikir, jixwe ez jî li xaniyeî wisa digeriyam.

Wê şevê, ez li ser vê nûçeyê ketime xewê. Destê sibê demjimêr li dora 5-5.30an (di xwendina vê de hûn bi dilê xwe ne: pênc û nîv, pênc û sî) ez ji xewê hişyar bûm. Beriya hişyar bim, min xewnek didît. Di xewna min de ez li malekê bûm -min ew mal kirê kiribû û lê dijiyam-, bi tenê bûm -hêvî dikim ev tenêtî zêde dewam neke- û li nava malê digeriyam. Odeyeke raxistî ku min deriyê wê girtibû û hîç lê nedimam hebû. Li nava odê hinekî geriyam, min ji pencereyê li derdorê nihêrt. Pencereya wê li hewşa xaniyê cîran dinêrt. Li ber xaniyê cîran hewşek hebû, axa hewşê ajotî bû û li hewşê dar jî hebûn. Wê kêliyê niqutî dilê min ku ez ê ji wê malê derkevim. Dema min berê xwe da pencereya aliyê rê, min dît ku klîmayek li qorziya odê bi navbera dîwarê aliyê mala cîran û dîwarê aliyê rê ve hilawîstî ye. Li ser dîwarê aliyê rê jî hin prîz hebûn. Bi hêviya ku yek ji van prîzan dê xanî veke, min prîza pêşî vekir, ronahiya odê vebû. Lê prîza din klîma vekir û ode hênik bû.

Wê kêliyê pêşnek hat. Dema çûme pêlekana ku mirov jê hildikişe nava xanî, min dît ku keçikeke sergirtî ku ji cilên wê diyar e xwendekara lîseyê ye bi pêlekanan hildikişiya. Min fêm kir ku bi gumana xanî bêxwedî û vala ye bi dostikê xwe re hatiye kêf û seyranê. Çawa min qîrek dayê, keçik bizdiya û reverev reviya. Piştr hew min dît li hemberî min xortek û bi 5-6 gavan li paş wî jî komek xort heye. Di destên xortê li hemberî min de du kêr hebûn. Xortê ku bi tirkî dipeyivî, ji min dixwest ku yek ji wna kêran bigirim. (Ew kêr çend dişibiyan kêra bavê min.) Lê min kêr negirt. Wî xortî gelekî israr dikir ku kêrê bigirim; lê çavên min geh li kêrên di destê wî de geh li koma li paş wî bû û li riyeke revê digeriyam.

Wê demê ji xewê hişyar bûm. Pêşî min tê dernexist ka li ku derê me. (Gelek caran ev tê serê min; dema diçim navçeya me, piraniya şeveqan ji bo ku zanibim ka li kîjan malê me li derdorê û li derve dinêrim. Wekî tê hişê min, cara pêşî dema 10 salî bûm û bi mêvanî çûbûm Sêrtê yurda birayê min ê mezin lê dimîne, wisa li min hatibû. Li wê yurdê gelekî aciz bûbûm. Her şeveq bi hêviya ku li malê me ji xewê hişyar dibûm, lê bi tirsa ku ne li malê me min nikarî/nedixwest çavên xwe vekim.) Erê, pêşî min tê dernexist ka li ku derê me. Ji raxistina odê jî ciyê ez lêdiyar nebû (beriya çend rojan min ev ode wekî odeya rûniştinê raxist û şevê jî li vê dimînim). Dema ku min ji pencereyê loi derdorç, avahiyên hember nihêrt, min tê derxist ku li vê mala ez dixwazim jê bar bikim im.

Piştî wê xewê pirsek bi min re çêbû; Gelo çima wî xortî xwestibû ku yek ji wan kêran bide min? Bêyî ku ev pirs mejiyê min biwestîne, min bersiva xwe da: Di qanûnan de madeya xweparastinê -ku jê re dibêjin nefsî mudafaa- heye. Eger min kêra ku wî dirêj dikir bigirta, wî yê kêra din di zikê min re rakiribûya.

Li ser vê xewê, careke din li tiştên ku jêrhiş dikare bike haydar bûm. Nexwe tiştên em jiyane, me dîtine û me xwendine bêyî daxwaza me li jêrhişa me tomar dibin û kêliyek tê û kitekitên wan derdikevin. Ev kitekit, mirov di xewê de be jî derdikevin. Bi ya min va ye ev e nivîskaran xurt dike. (Jixwe hin pispor ji tiştên mirov dinivîsin dikarin analîza derûniya mirovan bikin.)

Ji bo Mezlûmê me...

Hevalo, nizanim ji mehan kîjan meh û ji demsalan kîjan demsal bû ku cara pêşî min ew çavên te yên di hêlînên xwe de mîna zeytûnên têrgoşt û bi zeyt reş dikirin û dibiriqîn dîtin. Awirên te ne li gorî wî çermê/kirasê te yê ku temenê te yê ciwan raberî ber çavan dikir bû; awirên te bi qasî awirên gerok û dinyadîtiyan bi kûrahiya can û giyanî ve diçûn û xwîna mirovan li te dikeland. Pilingo, divê tu dizanibî ku ew heza ji bo te ne ji bo wî temenê te yê ciwan bû; lê ji bo wê welatperwerî û zîrekiya te bû. Ew zîrekî û welatperwerî ji wan çavan xuya bû. Û wan çavan bi derdorê dida zanîn ku gelek tişt dîtine di wî temenê biçûk de. Çavên ku nîşan didan ne nezan in, bi fediyokiyeke ku rê nedida quretiyê çirûskên xwesteka ji bo zanîna zêdetir didan.

Wê roja ku qet ne girîng e ji rojan kîjan roj bû, temenê te 16 bû. Belkî jî hê nû ketibûyî 17ê xwe.

Kêm kes hene ku di wî temenî de bîra hin tiştan, bi taybetî jî bîra girîngiya zimanê zikmakî dibin. Di mijara kurdî de tu bi qasî Seydayê Cegerxwîn serhişk û bi qasî Celadet Bedirxan zîrek bûyî. Loma hemû kêliyên jiyana te bi kurdî bû. Jixwe te dijberiya bi pergal a li hemberî kurdî dîtibû û gotibû: “Dewlet astengî dernaxe pêşiya ciwanên kurd ên bi tirkî dipeyivin lê dema mijar kurdî be, ji bo astengkirinê tiştê jê tê dike”.

Delaliyê ber dilê welatparêzan, bi wê zîrekiya xwe di demeke kin de rastnivîsa kurdî jî fêr bûbûyî. Bi qasî nivîskarên ku bi salan e bi kurdî dinivîsin, belkî jî zêdetir, di rastnivîsa kurdî da şareza bûyî.

Wekî îro tê bîra min; rojekê hatî cem min, bi wan awirên fediyok ku wekî dixwestin bibêjin “ez hê nû rastnivîsa kurdî fêr bûm, loma belkî ne hedê min be”, te got, “ez pirtûka Serok werdigerînim”. Bêguman ev kar ji te dihat. Loma min ji te re got, “Pir baş e, lê heta pirtûkê bi temamî wernegerînî bila haya kesî jê çênebe”. Nizanim gelo te ew pirtûk bi temamî wergerand an na. Belkî rojekê ji nava tomarên komputerekê ew wergera te derkeve.

Em kurd gelekî seyr in, Mazlûm. Her kes ji heman tiştê re dibêje “Mazlûm” lê em ji tiştine din re dibêjin. Dema li devereke din ji kesekî re bibêjin “filankes pir Mazlûm e”, dilê xelkê pê dişewite, di ber xwe de dibêjin “wey rebeno Mazlûmo,”. Lê li cem me? Ji Kawayê Hemdem ve wateya “Mazlûm”ê di nav me de guherî; bû berxwedêrî û serhildêriya li hemberî zilmê, bû fedakarî û xebata ji bo gelî, bû çirûska ronahiya roja nû. Û niha jî bi keda te bû zîrekiya ciwan a ciwaniyê, bû dilêrî û pilingiya têkoşeriyê. Belkî ji ber vê zîrekiya te ya di temenê ciwan de, ji ber ku te bi zîrekiya xwe zilm li temenê ciwan dikir, min nav li te kiribû “Zalimo”.

Zalimo, zalimê temenê ciwan, bi mehan beriya şehadeta te, her ku em li derekê laqî ciwanekî zîrek dihatin an jî dema ku mijara sohbetên li nav dost û hevalan dibû zîrekiya di ciwaniyê de, me ji hev re “çend dişibe Mazlûmê me”. Tu zîrek bûyî bi qasî ku vê tarîtiya kurd tê de ronî bike.

Û em hevalên te, ne ji bo pesindanê lê ji bo ravekirina wesfên te dinivîsin. Ji ber ku dem xayîn e, her kesî û her tiştî di navbera çerxên xwe de dihêre, hûrhûrî dike û ji bîr û dilî dibe. Li ser vê cîhanê bêhejmar mirov jiyane, lê tenê yên navên wan li derekê hatine nivîsandin îro mane. Loma, ji bo ku çerxa dîrokê navê te jî nehêre, ji bo ku ew navê te ji Mazlûm Doxan girtiye bi nifşên nû bê fêrkirin, pêwîst bû ku tu bêtî nivîsandin.

Rojekê dema em li ser kar bûn, di nav hevalan de nûçeyek belav bû; gotin Mazlûmê me li Cizîrê hatiye girtin. Piştre me pê zanî ku te xwestiye di 17 saliya xwe de çiya bi çiya sînorî derbas bikî û tev li refên gerîlayan bibî. Dema ku tu ji Cizîrê vegeriyayî, di awirên te de fedîkariya ji ber serneketina di armancê de hebû. Piştî wê vegerê, te hê zêdetir xwe dabû pêşvebirina mejî. Di demên dawiyê ku em bi hev re bûn de te berê xwe dabû redaktoriyê jî. Bi qasî ku min bi hebûna xwe bawer dikir, min bi serkeftina te ya di hemû karan de jî bawer dikir.

Mehên ku di navbera me de sînor hebûn jî têkiliya me her dewam dikir. Rojekê te li buhayê wênekêşekî profesyonel dipirsî, rojeke din li riyeke derbaskirina sînorî. Wekî hemû caran, te armancek dida ber xwe lê di wê meşa ji bo gihîştina armancê de te karê li ber xwe bi awayê herî baş dikir. Her ku tu diketî înternetê û wêneyê te agahiya ketina te dida, dilê min ê ji bo sohbeteke bi dostekî re lê dida geş dibû. Bi silavdana navlêkirinên “Zalim” û “Kafir”, me sohbet geş dikir.

Rastiya dilê xwe bibêjim; min wisa hêvî û bawer dikir ku tu yê di çend deh salên pêş de bibî yek ji serkêşên vî gelî û bikevî hemû dilan. Lê birako, te sebir nekir û tu nebûyî serkêşekî vî gelê, lê di temenê 19 salî de tu bûyî lehengekî vî gelî û li ciyê herî xweş ê dilê me hemûyan de bi cî bûyî.

Di vê keleka germa havînê de ez li malê li odeya ku roj li dîwarê wê naxe û nasojîne li ber komputerê rûniştibûm û min nivîsek werdigerand. Ji nişkê ve bû zirezira telefonê. Yê bi telefonê digeriya Omer (Dilsoz) bû. Piştî pirsiyarkirina hal û wext, Omer got “te li nûçeyan temaşe kir?” Ev çend saet bûn min nivîsek werdigerand û navber nedabû ku li nûçeyan binêrim. Bi hêviya ku di rewşa parlamenterên girtî de geşedaneke baş çêbûbe, min got nûçeyê çi? Piştre min ji dengê wî fêm kir ku tiştekî ne baş qewimiye. Pêşî got, “Ew hevalê me.... Mazlûm....” Û dewam kir, “Li Dêrsimê şehîd bûye.” Wê kêliyê ez li ciyê xwe tevizîm, gotin di qirika min de ma, devê min ziwa bû û çavên min şil bûn. Bê xatirxwestin me telefon girt. Dema ku min malpera ajansê vekir, min wêneyê te yê li pêş alê dît. Simbêlê te yê ku bi zorê xwe li ser lêva te digirt delaliyekê dida te. Wê kêliyê, wekî kêliya pêşî ya hevnaskirina me, çavên te yên ku wekî zeytûnên têrgoşt û bi zeyt reş dikirin û dibiriqîn, wekî pîjeke sor di dilê min re rakiribin heta nava dilê min tesîr kir. Di van du salên dawiyê de min mirina bavê xwe dît, mirina bapîr û dapîra xwe dît, mirina hevalê xwe yê ku em di salên zanîngehê de di malekê bi hev re dijiyan dît û min mirina çîrokeke 12 salan bihîst. Lê birako, ya herî zêde bandor li min kir, ya herî zêde dilê min tevizand, ya rondik ji çavên min anî mirina te bû.

Ji wê roja min nûçeya te bihîst ve dema piştî bala min diçe ser tiştekî û xwe ji bîr dikim di nûçeyekê de an jî li ser rûpeleke înternetê wêneyê te dibînim li rastiya ez pê dizanim lê naxwazim qebûl bikim hay dibim; gelo Mazlûm şehîd ket an jî ev tenê xewnerojkek e?

Wê rojê dema li ser înternetê bûm hevalekî ku wêneyê te wekî wêneyê profîla xwe bi kar tîne kete înternetê. Ji nişkê ve min got qey tu yî hatiyî ser înternetê. Dema ku min kir ez silavekê bidime te, hê nû li rastiya dilsoj hay bûm.

Her ku li te difikirim, Mazlûm Doxan tê hişê min. Dizanim niha hûn li cem hev in. Hevalo, te agir berda dilê me hemûyan, lê dizanim te tenê kêfa Mazlûm Doxan anî. Lewre bi hatina te ew dizane sî salan piştî çalakiya wî, ciwanên ku wî nav daye wan wekî wî çargurçik in, wekî wî dilpola ne, wekî wî dilşêr û wekî wî awirbaz in.

Hê jî dema di TV û malperan de nûçeyên derbarê te de derbas dibin û wî wêneyê te nîşan didin, awirên te wekî wê kêliya min nûçe dît di dilê min de dikutin.

Wê kêliya ku min di wî wêneyî de tu li pêş alê dîtî, tenê pirsek bi min re çêbû; dema ku te ew wêne da kişandin, dema te ew wêneyê ku te dizanî heta tu bijî dê neyê weşandin da kişandin, di wî dilê te yê ciwan de çi hest hebûn? Wan awirên te yên dilsoj dixwest ji me re çi bibêje?

Dawetname 2

Em ê malekê li malan zêde bikin,

malbatekê li malbatan zêde bikin,

dilê dost û hevalan xweş bikin,

yê neyar û xêrnexwazan reş bikin

Di hemû rojên xweş û rojên reş de çav li dost û nasan digerin. Xwedê tu carî roja me reş neke; di roja me ya herî xweş û geş de çavên me dê li we dost û nasan bigerin.

Di wê roja ku em ê ji bo jiyaneke nû bibêjin “Erê” de, em ê bi dîtina we kêfxweş û bextewar bibin.

NAVÊ ZAVA & NAVÊ BÛKÊ

Bavê Bûkê

......

Bavê Zava

...

Cî:

Dem:

Dawetname

Her ku hevalekî min dizewice, ji min dixwazin ku ez ji wna re dawetnameyeke bi kurdî binivîsim. Ez carnan ji wan dipirsim ka gelo nikarin li ser înternetê dawetnameyên bi kurdî bibînin. Ez jî carekê li ser înternetê geriyam, lê min tenê dawetnameyeke kurdî dît. Mixabin.
Min jî biryar da ku hemû dawetnameyên ji niha û pê ve binivîsim, ez ê li ser înternetê biweşînim da ku her kes karibe jê sûdê wergire.
Ev dawetnameya yekemîn e ku ez diweşînim. Min ji bo daweta hevalê xwe yê ezîz Serdar -bi alîkariya Feqiyê Teyran- nivîsand.


Fesla bihar pîrozî ye
Bejna zirav nar û zî ye
Teyran hawar û gazî ye
Dîsa bi xêr bêtin bihar

Ji Fesla Biharê Cennetê, Feqiyê Teyran


Me biryar da ku em jiyana xwe bikin yek û bi hev re bigihîjin bihara cennetê. Em dixwazin ku hûn dost û hevalên me yên ezîz di vê roja me ya xweş de me tenê nehêlin û şahiya me bi beşdariya xwe geş bikin.
Em ê bi hatina we gelekî şa û bextewar bibin.


Serdar & NAVÊ BÛKÊ

Bavê Bûkê
......

Bavê Zava
....

Cî:....
Dem:...