4/7/21

Navê Amedê yê 0 km.

Demeke dirêj e ez li ser navên Amedê lêkolînekê dikim.  Min dil heye encama lêkolînê wekî pirtûk çap bikim. Lê beriya wê, min encama lêkolînê kurt kir û di rojnameya Xwebûnê de bi navê “Dîrok û çîroka navê Amedê” bi du beşan weşand.[i]

Min di beşa duyemîn ya nivîsê de[ii] bi delîl û çavkaniyan diyar kiriye ku di belgeyên asûran de “Amed” nivîsandiye. Belgeya asûran ku tê de navê Amedê hatiye nivîsandin ji serdema Aşûrnasirpal (883-859 B.Z.) maye û li bajarê Qelehê (Calah/Nimrud) hatiye dîtin.

Lê dîsa jî gelek kes guh nadin van çavkaniyan û hê jî li pey îdiayên Şevket Beysanoglu diçin ku wî gotiye “Tirk ji dema Naram Sîn ve li Amedê bi cî bûne[iii]”.

3/29/21

Hemedê Qutikspî*

Diyarî ji bo @mao4734
 
 

    Hemed wekî hemû rojan kaziba sibê bi alarma telefona xwe ji xewa şîrîn hişyar bû. Ji bo dengê alarmê hevjîna wî ya ku hê sê meh di ser daweta wan re derbas nebûne ji xew raneke, destê xwe bi lez avête telefonê û bi wê eceleyê ji dêvla ku alarmê bigire alarm taloq kir û pê re jî telefona ku gelek caran ji destê wî ketibû û ekrana wê tije derz bû, dîsa ji destê wî ket û bişkoka kêmkirina dengî ya li kêlekê ji ciyê xwe pekiya bin dolaba cilan ya hûthûte.

3/4/21

"Tu dizanî Parîs ku der e?"

Li dû parvekirineke kekê Rêbîn Ozmen* yê li ser twitterê ku tê de ev wêneyê kevn yê beşeke Kurdistana dagirkirî hebû, ez vegeriyam salên nodî nav bîranînan.

Sala 1993 yan 94an bû. Salên ku dibistan ji dibistanan bêtir dişibiyan baregehên leşkerî û mamosteyan xwe wekî fermandar didît. Min wan salan li Îmam Xetîba Sêrtê li dibistana navîn dixwend. Mamosteyekî nûhatî ku te digot fermandarekî qişleyê ye, di dersa xwe ya ewil de xwest em yek bi yek xwe bidin naskirin.

Hevalan yek bi yek xwe da naskirin. Piştî xwenasandina her yekî, mamosteyê li nava çavê mirov dinêrî wekî fermandarekî bi dengekî bilind digot: "Yê di dorê de!"

12/16/20

Polîtîkê ji xwe re antî-polîtîk*

 

Sala 2003yan yan jî 2004an bû. Her çend sal baş nayê hişê min, baş tê hişê min ku ji demsalan zivistan bû. Wê zivistana sar ez ê bi mînîbusekê ji Elezîzê biçûma Amedê ku ji wirê jî herim Misircê.
    Li gel ku Elezîz, Amed û Misirc ango Gurdilan bajarên welatekî ango bajarên Kurdistanê ne, him ji aliyê seqa û xwezaya xwe ve him jî ji aliyê niştecihên xwe ve deverên ji hev cuda ne. Li gel ku niştecihên van sê bajaran jî him kurmanc him jî kirmanc in, ji ber çi sedemê ye nizanim, him ji aliyê aîdiyet û sekna polîtîk ve him jî ji aliyê rabûn û rûniştinê ve ne kurmancên Elezîz, Amed û Misircê dişibin hev ne jî kirmancên wan.

8/13/20

Kuxdin

  

Kurdekî belkî ji kurdbûna xwe fedî dike belkî jî ji kurdbûnê “îstîfa” kiriye û loma naxwaze kes bizane ku kurd e, kir ku ez ji dosyeya xwe ya kurteçîrokan ya bi navê “Fuck, Germans” ku piştî bi nîvî bûbû dora xwe dabû novela “Berxê Nêr”, dosyeyeke din derxim. Navê dosyeya nû ku niha tê de 5 kurteçîrok hene dê “Kuxdin” be. Tenê çîrokên kurdên li Almanyayê dê bikevin nav vê dosyeyê.

    Çîroka dosyeyan li aliyekê, ez ê ji we re behsa wî kurdî bikim.

6/10/20

Klavyeya kurdî li ser bingeha ya înglîzî


Klavyeya kurdî li ser bingeha klavyeya înglîzî.
Min klavyeya înglîzî her wekî wê hişt û min tîpên kurdî li Alt Gr bi cî kirin. Tîpên kurdî yên girdek jî li Alt Gr + Caps Lockê ne.

5/15/20

Nasilsin tu yî!


Par na pêrar ku berê me dikete sala me ya çaran a li sirgûnî û xeribiyê, me hê nû bar kiribû mala xwe ya nû û em bi raxistin û rastkirina malê re mijûl bûn. 

Gava min bi alîkariya Mîr Baz textê wî yê razanê bi hev dixist, Mizgîna ku wê çaxê hê bi piyan neketibû, serpişto dirêjkirî bû û dikir gixegix. Lê çawa ku telefona hevala min Jiyanê lê da, gixegixa Mizgînê bû girî. 

4/30/20

Alfabeya Klasîkan û "ê" û "î"ya Beriya "y"yê


Beriya her du alfabeyên ku em kurd îro bi kar tînin (alfabeya kurdî ya bi tîpên latînî û alfabeya kurdî ya bi tîpên erebî) bên çêkirin alfabeyeke din ya kurdî hebû bi sedan salan dihat bikaranîn û hê jî tê bikaranîn.
Ev alfabe bêguman alfabeya kurdî ya bi tîpên erebî ye ku li medreseyên Kurdistanê dihat fêrkirin, xwendin û pirtûk pê dihatin nivîsandin.
Dixwazim niha diyar bikim ku armanca vê gotarê ne ev e ku bêje ka kîjan alfabe ji bo kurdî baş e. (Her wisa çavkaniyên bi alfabeya berê ne destxetên resen in) Lê li dû nîqaşên li ser pêşniyarên Rêbernameya Weqfa Mezopotamyayê yên ji bo guhertina hin mijarên êdî di kurdî de bûne standard, min xwest fêm bikim ka çima zimanzan û rewşenbîrê kurd Celadet Bedirxan di alfabeya ku wî di kovara Hawarê de bi kar aniye de rêgezeke wisa daniye.
Ji bo bigihîjim encamekê min lê hewl da xwe bigihînin pirtûkên bi alfabeya berê hatine nivîsandin. Mixabin min tenê bergên rojnameya Kurdistanê, Dîwana Melayê Cizîrî, Mewlûda Melayê Batê û Eqîdeya Ehmedê Xanî peyda kir û li ser wan ketim pey “iy”an.

3/23/20

Zimanê tirkî kurdîkuj e


CUDAHÎ 1: ZÎLIK
THE DIFFERENCE 1: THE SPROUT
Meseleya kurdan û tirkan tiştekî ecêb e. Hin kurd dibêjin qey “tirk hema tirk e û tirkî jî wekî hemû zimanan zimanek e”.
Gelo wisa ye?
Her ku tirkî li mala me, taxa me, gundê me, bajarê me û welatê me xurt dibe, kurdî qels dibe. Em vê îro li seranserê bakurê Kurdistanê dibînin.
Ev rastiyek e. Li gorî vê rastiyê, tirkî wekî hemû zimanên din ne tenê zimanek e, tirkî kurdîkuj e.

3/10/20

Berxê nêr

Li ser xêrê be, dosyeya bi navê "Berxê nêr" do li dora 3yê şevê qediya.
Min di sala 2013-2014an de dest bi nivîsandina vê dosyeyê kiribû. Min plan dikir ku çîrokên "kurdên Marmarîsê" wekî kurteçîrokan binivîsim. Min serê dosyeyê di sala 2013-2014an de danîbû. Paşê min bala xwe bêtir dabû ser pirtûka fêrkirina Alfabeya Kurdî ya bi TÎpên Aramî. Paşêî jî sirgûniya 2016an.
Piştî şoka pêşî ya li dû serûbinbûna jiyan û pergala xwe ya li sirgûniyê, wergerandina çend pirtûk/çeyan rê neda min ku li vê dosyeyê vegerim. Piştî 3-4 sal ketin navbera destpêkirina dosyeyê, min dest bi dosyeya "Rêbernameya Sirgûniyê" kir. Ji ber ku di vê dosyeya ji karekî wêjeyî bêtir karekê hunera hevçax e de hinek "gotinên giran" hene, min temamkirin û çapkirina wê hişt bêhneke fireh. Piştî wê dosyeya nîvcohiştî, ji dêvla li "Berxê nêr" vegerim, min dest bi dosyeyeka din -a kurteçîrokan- "Fuck, Germans"ê kir.