11/1/21

BÊWIJDAN!

Nivîsên li ser wêne: Na, Erê, Rast, Şaş, Baş, Xirab, Rastî, Derew
Rojeva bakurê Kurdistanê û ya Tirkiyeyê ku carê bandorê li hev dikin û carê bi hev re dimeşin û dibe rojevek, bi bayê bezê diguhere. Mirov ne pê re digihîje ku li ser hemûyan binivîse ne jî pê re digihîje ku hemûyan bişopîne.

Hefteya borî ku min gotinên nivîskara tirk Emîne Şenlikoglu yên derbarê “ensestê” de xwendin, gotinên xortekî rihayî hatin hişê min ku me di destpêka salên 2000î de (2002-2006) bi hev re li Elezîzê Zanîngeh dixwend.

9/17/21

Te go Fîdel? Ê, Dilo jî ji jina xwe ditirse

(Min ev nivîs di sala 2016an de nivîsandikbû, lê ji ber ku min ev li ser bloga xwe peyda nekir, careke din diweşînim.)

Hevalekî min ê pir biqedir carekê hatibû Amedê mêvaniya min. Gava em bi hev re li nav sûk û bazarên nav Sûrê û li Ofîsê digeriyan, ji çep û rast peyv û axaftinên tirkî li bin guhên me diketin. Her çiqas mesûl û berpirsê vê rewşê ne ez bim jî, min ji vê rewşê fedî dikir. Û hevalê min jî, wekî ku ev kêmasiya min be, carê digot, “Hefy. Hefya Amedê ku her kes bi tirkî xeber dide.”

Bi vê şermê û bi van tanan, me berê xwe da supermarketekê ku em ji bo şîvê ji xwe re mirîşkekê û hin sebzeyan bikirin. Gava em di marketê de bûn, telefona hevalê min got “zirrr” û lê da. Çawa wî berê xwe da ekrana telefonê ka kî ye lê digere, rengê wî zer bû, çend fetlan da xwe û xwe avêt paş reyonekê. Ez ji vê rewşa wî ketim gumanan. Loma min bi dizî xwe nêzîkî wî kir. Min dêhna xwe dayê ku bi jina xwe re diaxive… lê bi tirkî. Min got, “Aha, tu ketî nav lepê min.”

Piştî ku axaftina wî qediya, êdî min devê xwe xist hestiyên wî û min got, “Ma ne şerm e ku mirov di nav malê de bi tirkî biaxive.”

Ji supermarketê heta nêzîkî malê me henekê xwe pê kir. Gava em nêzîkî malê min, telefona wî careke din lê da. Çawa berê xwe da telefonê ka kî ye lê digere, got, “Dilo jî ji jina xwe ditirse!”

Bû tîqetîqa me û em keniyan.

Ev nîqaşa derbarê Fîdel Castro de ya li ser medyaya civakî vê meseleyê tîne bîra min.

Ev çend sal in li ser medyaya civakî ji bo nêzîkbûna Fîdel ya bo kurdan tiştên negatîv tên gotin. Ez nizanim ka ew gotin rast in yan derew in. Loma nabe ku mirov şoreşgerê xelkê li ser gotegotan bixe binê erdê yan jî derxe qata heftan.

Gelekan li ser medyaya civakî nivîsandiye, lê em dubare bikin:

1- Piştî ku şoreşgerên Kubayê şoreş pêk anî, Fîdel 50 salan li ser text rûnişt, wekî ku ji xeynî wî kes nikare welat bi rê ve bibe.

2- Piştî ku pîlê wî qediya, baweriya xwe bi kesî neanî û birayê xwe xist şûna xwe.

3- Gava di salên 90 de siyasetmedar û nivîskarê kurd Osman Ozçelik li konferanseke li Kubayê xwest bi kurdî biaxive, bi hinceta ev ê zirarê bide peywendiyên wan yên bazirganî yên bi Tirkiyeyê re, rê nedan axaftina bi kurdî.*

4- Gava Fîdel Castro tê Tirkiyeyê serdana dostên xwe yên ku -wan salan jî wekî niha- bi awayekî aşkere kurd dikuştin, hevdîtina bi siyasetmedarên kurd re red dike, û gava Mehmed Drews wekî rojnamevanekî pirsa “nêrînên wî yên derbarê pirsa kurd de” dike, Fîdel dibêje “ev mijareke berfireh e, ji bo vê dema min nîne, ka pirsa di dorê de”.**

5- Wêneyên wî yên samîmî yên bi Demirel, Ehmedînejad, Esed û Sedam re tenê bes in ku li ba min jê re antîpatiyek çêbe.

Ji bo min ev xal wekî turnusolê ne û nîşan didin ku Fîdel “ji xwe re şoreşger” bû, ji bo çend qurûş pereyên ku bi bazirganiya li gel Tirkiyeyê wê bikeve qaseya wî, guh û çavên xwe ji şoreşa kurdan re digirt.

Niha ez werim ser meseleya “Dilo jî ji jina xwe ditirse. Her ku hinek bi mafdarî Fîdel û hezkirina Fîdel rexne dikin, hin hevalên ku li ber çavê min di asta “hezkiriyên Humeynî û hezkiriyên Yaser Erefat” de ne, dibêjin, “Malbata Barzanî jî li ser textê rêveberiya Başûr rûniştiye û ranabe”, “Mesûd Barzanî jî serdana Tirkiyeyê dike”, “Nêçîrvan beriya 5 rojan serdana MÎTê kir”, “Mele Mustefa jî bi Sedam re wêne kişandiye”.

Erê ezîzno, canikno, camêrno! Ev tiştên hûn dibêjin rast in, divê kurd demokrat bin, nabe ku welat wekî şirketeke taybet bi malbatî bê birêvebirin, nabe ku siyasetmedarên kurd bi taybetî Serok û Serokwezîrên kurd werin û serdana MÎTê bikin. Divê ev hemû bi tundî bên rexnekirin.

Lê min reşika çavê we xwaro, meseleya me “hezkirina we ya ji bo Fîdelê jixwereşoreşger” e, em jixwe dizanin “Dilo ji jina xwe ditirse.”

https://twitter.com/Osman_Ozcelik47/status/802780195623145473

** https://twitter.com/drews211984/status/802541210195742720

7/11/21

Dîrok û çîroka navê Amedê di belgeyên asûran de*

Deng bi zerikê ket çi rast û çi derew.

© Wêne: De L'Isle, Guillaume (1715)
Împeretariya Romaya Rojhilat ya li bin serweriya Constantine
(Ji bo wêne mezin bibe, li serê bitikînin.)
www.bit.ly/3cMG6pt

Min di nivîsekê de behs kiribû ka agahiya derew/nerast ya derbarê qehweya bi navê “Chicorée au Kurde” de çawa di rojnameyan û wîkîpediyayê de (di ya înglîzî û fransizî de jî) belav bûye[1]. Di rastiyê de ti eleqeya “Chicorée au Kurde” û “qehwa kizwana” û “qehweya tirkî” bi hev re tune ye, lê yekî li derekê gotiye/nivîsandiye ku ev qehweya dibêjinê “qehweya tirkî” berê qehweya kurdan bûye lê paş tirkan ji kurdan diziye û kiriye ya xwe”… û agahiya derew wekî tîrekî ji kevanê xwe derketiye.

Heke bêjin çi eleqeya vê û navê Amedê bi hev re heye, ez ê bêjin, eleqeya wan ew deng e ku bi zerikê ketiye.

7/10/21

Vira Amed e, bielime kurdî!

Ji salan sala 2014an bû. Ew sala ku bi sed hezaran kurd û ereb û ermenî û aramiyên ji ber şer û tevliheviya li Sûriyeyê mal û milkên xwe li cî hiştibûn û reviyabûn. Rojek ji rojên wê salê ez û dostê xwe yê salan Omer Dilsoz li nav Sûra Amedê digeriyan... Ameda ku ji ber axaftina bi tirkî her kes jê gazinan dike. Wekî tê hişê min, em ji aliyê Deriyê Mêrdînê ve dihatin û em ji Xana Hesen Paşa derbas bûbûn. Li ber deriyê dikaneke li milê rastê dengekî bi erebî li ber guhê min ket û hema pê re jî çend gotinên bi kurdî ku mirov jê şerm dikir:

“Bi kurdî bêje, bi kurdî. Vira Amed e, bielime kurdî!”

4/7/21

Navê Amedê yê 0 km.

Demeke dirêj e ez li ser navên Amedê lêkolînekê dikim.  Min dil heye encama lêkolînê wekî pirtûk çap bikim. Lê beriya wê, min encama lêkolînê kurt kir û di rojnameya Xwebûnê de bi navê “Dîrok û çîroka navê Amedê” bi du beşan weşand.[i]

Min di beşa duyemîn ya nivîsê de[ii] bi delîl û çavkaniyan diyar kiriye ku di belgeyên asûran de “Amed” nivîsandiye. Belgeya asûran ku tê de navê Amedê hatiye nivîsandin ji serdema Aşûrnasirpal (883-859 B.Z.) maye û li bajarê Qelehê (Calah/Nimrud) hatiye dîtin.

Lê dîsa jî gelek kes guh nadin van çavkaniyan û hê jî li pey îdiayên Şevket Beysanoglu diçin ku wî gotiye “Tirk ji dema Naram Sîn ve li Amedê bi cî bûne[iii]”.

3/29/21

Hemedê Qutikspî*

Diyarî ji bo @mao4734
 
 

    Hemed wekî hemû rojan kaziba sibê bi alarma telefona xwe ji xewa şîrîn hişyar bû. Ji bo dengê alarmê hevjîna wî ya ku hê sê meh di ser daweta wan re derbas nebûne ji xew raneke, destê xwe bi lez avête telefonê û bi wê eceleyê ji dêvla ku alarmê bigire alarm taloq kir û pê re jî telefona ku gelek caran ji destê wî ketibû û ekrana wê tije derz bû, dîsa ji destê wî ket û bişkoka kêmkirina dengî ya li kêlekê ji ciyê xwe pekiya bin dolaba cilan ya hûthûte.

3/4/21

"Tu dizanî Parîs ku der e?"

Li dû parvekirineke kekê Rêbîn Ozmen* yê li ser twitterê ku tê de ev wêneyê kevn yê beşeke Kurdistana dagirkirî hebû, ez vegeriyam salên nodî nav bîranînan.

Sala 1993 yan 94an bû. Salên ku dibistan ji dibistanan bêtir dişibiyan baregehên leşkerî û mamosteyan xwe wekî fermandar didît. Min wan salan li Îmam Xetîba Sêrtê li dibistana navîn dixwend. Mamosteyekî nûhatî ku te digot fermandarekî qişleyê ye, di dersa xwe ya ewil de xwest em yek bi yek xwe bidin naskirin.

Hevalan yek bi yek xwe da naskirin. Piştî xwenasandina her yekî, mamosteyê li nava çavê mirov dinêrî wekî fermandarekî bi dengekî bilind digot: "Yê di dorê de!"